Trong phiên thảo luận sáng 9/3, nhiều đại biểu Quốc hội tỏ ý quan ngại trước đề án đổi mới cơ chế tài chính giáo dục mà Chính phủ vừa đưa ra sẽ gây ảnh hưởng tới đời sống người dân, nhất là trong bối cảnh suy thoái kinh tế. Mức thu học phí khoảng 6% so với thu nhập bình quân hộ gia đình được coi là quá cao.

Theo đại biểu Võ Đình Tiến, không chỉ tiền học phí, các gia đình vẫn phải chi phí chỗ ăn ở cho con học đại học, trung bình 2,5 triệu đồng một tháng. Do vậy, nếu hộ dân có bình quân thu nhập mỗi người 1 triệu đồng mỗi tháng thì rất khó cho con em đi học.

"Bộ Giáo dục so sánh mức học phí với các nước Anh, Pháp, Mỹ là chưa hợp lý. Tăng học phí đại học từ 180.000 đồng lên 500.000 - 800.000 đồng tới năm 2014 là quá cao. Không chỉ ngành giáo dục chịu tác động trượt giá mà gia đình học sinh cũng đang phải gánh chịu", đại biểu Tiến nhận xét.

Đại biểu Nguyễn Lân Dũng. Ảnh: TTXVN.

Ngoài ra, nếu trường công lập tăng học phí thì các trường ngoài công lập sẽ ồ ạt tăng theo, quá sức chịu đựng của các gia đình. Trong khi, ngành giáo dục đưa ra cơ cấu nhà trẻ ngoài công lập chiếm 80%, trường phổ thông chiếm 35%, trường đại học chiếm 26%.

Đại biểu Huỳnh Nghĩa cũng cho rằng, đề án nêu ra học phí chiếm 6% thu nhập gia đình là mức chi khá cao so với các quốc gia khác. "Các gia đình đang phải chi nhiều khoản khác như sách vở, học thêm... Liệu Bộ Giáo dục có cam kết không thu thêm khoản nào nữa ngoài học phí?"

Đại biểu này đặt vấn đề, phải khẩn trương nghiên cứu việc quản lý ngân sách giáo dục, bởi với 20% tổng chi ngân sách cho giáo dục song Bộ mới quản lý được 5%, vậy số tiền còn lại ra sao.

Theo bà Ngô Thị Doãn Thanh, tính theo thu nhập bình quân đầu người để đưa ra mức học phí là chưa hợp lý bởi nước ta mới chỉ tính thu nhập đầu người tại một số tỉnh. Việc quản lý thu nhập chưa đảm bảo tính chính xác.

Bà Thanh cho rằng, nên gắn học phí theo chất lượng đào tạo, nhà nước chỉ ban hành khung học phí còn HĐND các tỉnh ban hành cho phù hợp với địa phương. Với các trường ngoài công lập cũng cần quy định mức trần học phí và cần công khai việc thu chi, thường xuyên thanh kiểm tra nguồn thu để tránh khiếu kiện.

Tại diễn đàn Quốc hội hôm nay, nhiều đại biểu cũng đề nghị nên miễn học phí cho ngành học mầm non. Theo ông Hoàng Văn Toàn, bậc học mầm non rất quan trọng song mới có 50% số học sinh ra lớp, do vậy, cần miễn học phí để thu hút trẻ đến trường. Tỉnh Vĩnh Phúc đã miễn học phí cho trẻ em vùng khó khăn nên học sinh đến trường rất đông, bố mẹ yên tâm làm việc.

Cùng quan điểm trên, đại biểu Phan Thị Mỹ Bình cho biết, nhiều gia đình ở vùng sâu vùng xa tỉnh Tuyên Quang có đời sống rất khó khăn, họ thường góp gạo, rau và đến trường nấu cho con ăn để không phải trả học phí. Do vậy, nhà nước không nên thu học phí ở trường mầm non để khuyến khích 6 triệu trẻ đi học.

Đại biểu này cũng nhận xét, với học sinh vừa học nghề và học văn hóa cần được hỗ trợ hơn, chứ không nên yêu cầu học phí bằng mức học cao đẳng nghề. Với những sinh viên vay tiền ngân hàng bắt buộc trả nợ ngay sau 12 tháng ra trường là khó thực thi bởi nhiều sinh viên không tìm việc làm sau khi ra trường cả mấy năm.

Đại biểu Nguyễn Vũ Hùng cho rằng, phát triển trường nghề chưa cân đối với cơ cấu đào tạo. Bậc đại học có 306 trường, trung cấp và cao đẳng nghề chỉ có 284 trường đã cho thấy ngành giáo dục thiên về đào tạo "bác học". Cơ cấu đào tạo phải tính toán lại.

Tuy nhiên, cũng có nhiều đại biểu cho rằng, việc tăng học phí là cần thiết. Theo đại biểu Nguyễn Lân Dũng, nên ủng hộ đề án bởi không tăng học phí sẽ không nâng cao được chất lượng giáo dục nhất là bậc đại học. Các trường không đủ cơ sở vật chất đào tạo đồng nghĩa sinh viên ra trường không đáp ứng trình độ, khó tìm được việc làm. Tuy nhiên, ông Dũng cho rằng Bộ Giáo dục cần thông tin đầy đủ, công khai những thắc mắc về học phí để người dân hiểu chủ trương.

Từng nhiều năm là Giám đốc ĐHQG Hà Nội, ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục cho rằng, thu học phí cao sẽ như đòn bẩy để nâng chất lượng. Đây là chính là mục đích của đề án đổi mới cơ chế tài chính. Do đó, Quốc hội nên thông qua đề án này, những gì chưa hoàn chỉnh sẽ được Chính phủ sửa đổi.

Hiện, cả nước có hơn 20 triệu học sinh, sinh viên. Trong đó, khối đại học, cao đẳng, trung cấp chiếm hơn 2 triệu.

Đoàn Loan