Ông Lạc, Giám đốc kinh doanh của một công ty kinh doanh thiết bị và nguyên phụ liệu ngành may mặc quận Tân Bình vừa làm thủ tục vay vốn tại Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) Chi nhánh Chợ Lớn (TP HCM). Để hoàn chỉnh bộ hồ sơ, ông phải đóng thêm khoản phí tư vấn lập kế hoạch tài chính 2 triệu đồng.

Thông tin từ phòng tín dụng Sacombank Chợ Lớn, từ đầu năm đến nay, chi nhánh nhận được thông báo từ hội sở bổ sung một số loại phí, trong đó có phí tư vấn lập kế hoạch tài chính cho khách hàng với mức thu từ 500.000 đồng trở lên. Theo ông Trần Xuân Huy, Tổng Giám đốc Sacombank, đối với phí tư vấn tài chính, ngân hàng không có chủ trương bắt buộc phải thu mà tùy vào từng trường hợp cụ thể, nếu khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng mới áp dụng khoản thu này.

Trong trường hợp công ty ông Lạc, nhân viên Sacombank cho biết đã hỗ trợ tư vấn cho khách hàng, nhờ đó bộ hồ sơ của công ty này mới được hoàn chỉnh, đáp ứng yêu cầu xét duyệt của ngân hàng. Tuy nhiên, theo ông Lạc, do đã rất nhiều lần làm thủ tục vay tại đây và cũng không cần nhờ đến dịch vụ tư vấn của ngân hàng, lần này cũng không ngoại lệ nhưng theo quy định của chi nhánh ông phải chi khoản này.

Khách hàng này cũng nhấn mạnh: "Trong năm 2008, ngân hàng áp dụng thu phí dịch vụ ký hợp đồng, cũng với mức thu 2 triệu đồng. Năm nay, khoản phí dịch vụ ký hợp đồng "biến mất", thay vào đó là phí tư vấn lập kế hoạch tài chính".

Giao dịch tại hội sở Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank). Ảnh: Tần Vy

"Đi bấy nhiêu ngân hàng thì biết thêm được bấy nhiêu khoản phí. Nghe nhân viên công ty báo cáo tôi nửa tin nửa ngờ, phải đến khi khảo sát thực tế mới vỡ lẽ", ông Dần, chủ một công ty may ở quận 10 đang có nhu cầu bức thiết về vốn vay, đã rút ra kết luận sau một ngày trời cất công tìm hiểu.

Khi tiếp cận khách hàng, các nhân viên, cán bộ tín dụng các nhà băng chỉ quan tâm đến tài sản thế chấp, nhà đã có "giấy hồng" chưa hay còn "giấy trắng", khách hàng cần vay bao nhiêu. VnExpress.net đã cùng đi với ông Dần suốt quá trình ông đi tìm hiểu về phí vay vốn ở các ngân hàng, hồi giữa tuần trước. Tại hội sở Ngân hàng TMCP An Bình (ABBANK) trên đường Cách Mạng Tháng Tám, quận 3, dù đã quá giờ làm việc nhưng một cán bộ tín dụng tên Châu vẫn hết sức nhiệt tình tư vấn cho ông Dần các thủ tục hoàn chỉnh hồ sơ vay vốn, hạn mức vay tối đa và tiến độ giải ngân cũng như mức lãi suất cạnh tranh của nhà băng này.

Tuy nhiên, suốt cả quá trình trao đổi với khách hàng, nhân viên không hề đề cập đến các khoản phí mà ngân hàng sẽ thu. Phải đến khi ông Dần chủ động hỏi thì mới được nhân viên ABBANK cho biết những khoản giải ngân sẽ phải chịu phí bảo hiểm. Còn mức phí bảo hiểm chính xác bao nhiêu thì nhân viên này bảo phải qua khâu thẩm định mới có thể tiết lộ được.

Điều đáng nói là trước đó ông Dần đã đi cả chục ngân hàng, trong đó có Vietcombank, DongA Bank, không có nhà băng nào áp dụng khoản thu này. "Theo giải thích của cán bộ phòng tín dụng, phí bảo hiểm liên quan đến công tác tín dụng nhưng không gắn với hợp đồng cho vay. Trường hợp khách hàng vay để nhập, dự trữ những lô hàng dễ xảy ra cháy nổ, rủi ro mới phải đóng phí bảo hiểm và phải chịu cho công ty bảo hiểm chứ không phải cho ngân hàng", ông Dần kể lại.

Trong khi đó, mục đích thế chấp tài sản để vay vốn của ông Dần là để trả lương cho công nhân, đồng thời tăng nguồn quỹ lương đề phòng trường hợp khách hàng chuyển tiền chậm trễ, công ty không kịp chi lương cho công nhân. Ông Dần cũng nhấn mạnh sẽ mở tài khoản tại ngân hàng để thực hiện trả lương qua thẻ cho công nhân. Tuy nhiên, nhân viên phòng tín dụng ABBANK vẫn khẳng định sẽ thu phí bảo hiểm này.

Trao đổi với VnExpress.net, ông Phạm Quốc Thanh, Phó Tổng Giám đốc ABBANK cho biết, ngân hàng không bán bảo hiểm cho khách hàng mà doanh nghiệp phải làm việc với công ty bảo hiểm. Mặc dù vốn vay không sử dụng vào mục đích nhập, dự trữ hàng hóa; tài sản thế chấp là nhà ở chứ không phải nhà xưởng nhưng rủi ro là vẫn có thể xảy ra. "Trong trường hợp xảy ra sự cố, ngân hàng biết xoay sở thế nào. Vì thế, khách bắt buộc phải mua bảo hiểm, đây được xem là một trong những điều kiện phê duyệt tín dụng của ABBANK. Nếu khách không chấp nhận, ngân hàng đành phải từ chối ký hợp đồng", ông Thanh nhấn mạnh.

Doanh nghiệp muốn có được nguồn vốn vay cũng phải chịu một vài khoản phí khác. Chủ tịch hội đồng thành viên một công ty TNHH sản xuất thương mại ở quận 11 (TP HCM) cho biết vừa qua đã phải đóng tất cả 4 khoản phí 5,5 triệu đồng khi làm thủ tục vay vốn tại Techcombank chi nhánh Hậu Giang, trong khi số tiền vay chỉ có 250 triệu đồng.

Nội dung các tờ phiếu thu được ghi khá sơ sài. Ông cho biết, do công việc gấp ông không xem kỹ biên lai. Khi về đến nhà mở ra xem một số nội dung nhân viên viết tắt ông đoán mãi không ra đó là gì. Chẳng hạn, phí quản lý "TSĐB", ông cũng chỉ "đoán mò" là tài sản đặc biệt, còn lý do thu là "TC" thì khách hàng này cho biết đành "bó tay", không hiểu nổi.

VnExpress.net đã liên lạc với chi nhánh ngân hàng này để tìm hiểu rõ hơn về nội dung các khoản phí trong biên lai. Tuy nhiên, nhân viên phòng tín dụng chi nhánh này đã từ chối và cho biết chỉ giải thích khi khách hàng có nhu cầu. Một số khách hàng cho biết, khi nêu thắc mắc tại sao ngân hàng thu những khoản này thì cũng chỉ nhận được câu trả lời ngắn gọn: "Mỗi ngân hàng có một chính sách riêng".

Công văn do Phó tổng giám đốc Techcombank Nguyễn Thành Long ký gửi VnExpress.net ngày 21/3 xác nhận đây là khách hàng của Techcombank chi nhánh Hậu Giang. Công ty đã vay bổ sung vốn lưu động có tài sản đảm bảo để chi trả lương cho cán bộ nhân viên. Ngoài ra, công ty còn sử dụng một số dịch vụ của ngân hàng chúng tôi và bên thứ ba. "Các khoản thu bao gồm phí dịch vụ quản lý tài sản đảm bảo 3.750.000 đồng, phí mở, thiết lập và duy trì tài khoản 1.033.000 đồng, phí kiểm tra hồ sơ 500.000 đồng, công chứng và đăng ký dịch vụ đảm bảo 250.000 đồng, không phải là phí liên quan đến hoạt động cho vay, mà là phí khách hàng thanh toán cho việc sử dụng dịch vụ đối với bên thứ ba và dịch vụ thanh toán của Techcombank", công văn của Techcombank nêu rõ. Theo ông Long, các khoản phí mà khách hàng thắc mắc được thực hiện theo đúng các quy định pháp luật hiện hành.

Ngân hàng Nhà nước đã có quy định cấm thu phí liên quan đến tín dụng. "Tuy nhiên, thực tế hiện nay không ít chi nhánh, phòng giao dịch, thậm chí các ngân hàng tự đặt ra một số loại phí. Có khi cùng một nội dung nhưng tên gọi khác nhau và mức thu cũng mỗi nơi mỗi khác, phổ biến mỗi khoản từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng", lãnh đạo một nhà băng thương mại tại TP HCM nhìn nhận.

Có một số khoản phí hợp lệ như phí thẩm định tài sản thế chấp, các khoản thu liên quan đến việc khách hàng sử dụng dịch vụ của nhà băng. Trong tình hình hiện nay, các doanh nghiệp đang đối mặt với những khó khăn không tìm được đầu ra, nhu cầu về vốn vay trở nên hạn chế, để cạnh tranh khách hàng, các nhà băng chủ động loại bỏ nhiều khoản phí thu, trong đó có cả phí thẩm định, định giá tài sản.

Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP HCM Hồ Hữu Hạnh cho rằng: "Các doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục vay vốn, nếu gặp những vấn đề vướng mắc về các khoản tiền thu, lệ phí nên trực tiếp phản ánh qua đường dây nóng của Ngân hàng Nhà nước (08.38211230 - 04.38266344) để được hướng dẫn cụ thể, qua đó đối chiếu để biết được những khoản thu đó có hợp lý hay không".

Tần Vy